Het nieuwe schooljaar is gestart, en daarmee ook een nieuwe lichting moestuinprojecten op school.
Vorig schooljaar gingen basisschool De Kolibrie en basisschool het Fonkelpad — dit laatste in samenwerking met WZC Ruytenburg — voor het eerst aan de slag met een eigen moestuin. Dit schooljaar volgen er twee nieuwe scholen: De Gele Ballon en Plantijntje. Ook zij starten met de circulaire moestuinbakken van Volle Grond: voorzien van regenwateropvang, solar irrigatie en hooibalenteelt. Doorheen het hele schooljaar worden ze begeleid door onze lesgevers, die hen meenemen doorheen de verschillende teeltseizoenen.
Twee scholen, twee verhalen
De Gele Ballon, in de Lamorinièrestraat, ligt op een paar honderd meter van de dakboerderij van PAKT. De school komt hier al enkele jaren bijna maandelijks met een vaste klas meewerken op de boerderij. Nu hun speelplaats heraangelegd werd door Wildebras, integreerden we 7 moestuinbakken aan de rand van hun groene speelplaats. Eén van de bakken wordt gevuld met 2 hooibalen: na een seizoen groenten telen op deze balen, zijn ze uitgegroeid tot rijke potgrond, die in de winter dient als mulch voor de 6 andere bakken. Zo sluiten we meteen ook de nutriëntenkringloop.
Plantijntje had al enkele jaren een kleine moestuinwerking, maar voelde dat die wat extra ruimte verdiende. De ambitie om op te schalen — en de moestuin steviger te verankeren in het educatieve aanbod voor de verschillende leerjaren — bestond er al langer. Na een geslaagde teambuilding op het dak van PAKT voelden ze dat de begeleiding van Volle Grond precies was wat ze nodig hadden: extra teeltruimte, expertise om hun bestaande werking uit te breiden, en vooral een manier om de hele school met de moestuin te verbinden. Het is geen kleine school, noch qua aantal leerlingen, noch qua oppervlakte, dus starten we meteen met 18 moestuinbakken en enkele hooibalen op een open veldje. Er zijn zelfs al plannen voor een bloemenweide, en om aan het hek aan de straatkant eetbare planten en kruiden te zetten — zodat ook buurtbewoners en passanten letterlijk kunnen proeven van wat er op school allemaal beweegt.
Twee scholen, twee heel verschillende trajecten — maar allebei een mooi voorbeeld van wat een moestuin in beweging kan zetten, en hoe het een opstap kan zijn naar een groenere, circulaire en eetbare school.
Ook op het dak welkom
Naast de schooltrajecten ontvangen we regelmatig klassen op het dak van PAKT, voor een speelse rondleiding of een praktische workshop. Tijdens de zomer organiseerden we ook twee zomerkampjes op de daktuin van M HKA .
Ontdek het aanbod op onze dakboerderijen
Van zaadje tot tomaatje
Veel kinderen in de stad zijn de link kwijt tussen hun eten en waar het vandaan komt — verder dan de supermarkt en de verpakking reikt hun beeld vaak niet. Door de snelheid van het leven en de verharde omgeving raken ze ook de connectie met de natuur en haar processen kwijt.
Een moestuin op school herstelt die link. Kinderen ontdekken de magie van telen, van zaadje tot tomaatje. Ze leren het ritme van de seizoenen kennen en plukken letterlijk de vruchten van hun werk. Wie in het begin nog terugdeinst om zijn handen in de grond te steken, loopt na een paar weken met wormen tussen de vingers.
Waarom een moestuin vaak strandt — en hoe we dat oplossen
Veel leerkrachten hebben groene ambities, en velen zijn ooit met een moestuin gestart. Wat steeds terugkwam: het ontbrak aan tijd, kennis of ruimte. Bovendien hangt het slagen van een schoolmoestuin doorgaans af van één gedreven leerkracht — valt die uit of vindt die de tijd niet meer, dan valt het project stil.
Daarom bouwde Volle Grond een kader uit dat leerkrachten structureel ondersteunt.
Het begint bij de aanleg. De IBC-vaten die we ombouwen tot moestuinbakken kunnen ook op een verharde speelplaats staan, en bevatten alles wat een moestuin nodig heeft om te bloeien: van regenwateropvang en automatische bewatering tot nutriëntenkringloop en compostering. Die automatische bewatering werkt via een capillair doek dat water optrekt vanuit de onderste regenwateropvangschelp naar het substraat bovenaan de bak. In het midden van dat substraat plaatsen we een keramische OYA-pot, die via een solar druppelaar met water gevuld wordt en dat via haar poriën heel traag afgeeft. Zo ontstaat een semi-automatische watergift, waardoor er veel minder manueel water gegeven moet worden. Tijdens erg droge periodes, zoals deze zomer, zijn er wel nog extra handen nodig — via een beurtrol tussen leerkrachten, schoolpersoneel, ouders en Volle Grond hebben de moestuinen de hittegolven dit jaar mooi doorstaan.
Daarnaast ontwikkelden we een teeltrooster met kleurcodes, dat helpt om verschillende gewassen te combineren en meerdere teelten per jaar te plannen. Via een interactief beheersplan krijgen leerkrachten per thema of workshop concrete onderhoudstaken, achtergrondinfo, leuke klasprojecten en een aanspreekpunt bij Volle Grond voor hun vragen.
Periodieke workshops zorgen voor verdieping en garanderen dat het werk ook fysiek opgevolgd wordt. Het beheersplan is bovendien gekoppeld aan concrete leerplandoelstellingen per leerjaar, zodat ook collega-leerkrachten de moestuin kunnen inzetten om hun lessen tastbaar te maken. Ook voor STEM biedt de moestuin heel wat aanknopingspunten — denk aan de solar irrigatie, of de verschillende metingen en berekeningen die erbij komen kijken.
En de oogst? Die dient om samen te koken, maar evengoed om te drogen, te fermenteren, en op nog andere manieren te verwerken.
Ook een schoolmoestuin realiseren?